Willekeur ontwerpen

Over hoe een natuurlijk ogende houten gevel juist vraagt om een precieze uitwerking.

Van een afstand leest het gebouw als één houten monoliet. De gevel vormt een rustige huid rondom het volume, zonder dat afzonderlijke delen direct de aandacht vragen. Pas wanneer je dichterbij komt, verandert dat beeld. De huid krijgt reliëf en het ritme van de verschillende houten latten wordt zichtbaar.

Voor dat ritme vonden we inspiratie in de jaarringen van een boom. Geen enkele ring is hetzelfde. Breedtes verschillen, verschuiven en volgen elkaar op zonder dat een duidelijke herhaling ontstaat. Die ogenschijnlijke willekeur vormde het vertrekpunt voor de gevel.

In plaats van één vaste latmaat kozen we daarom voor verschillende breedtes. Samen vormen ze een patroon dat natuurlijk oogt, maar niet daadwerkelijk willekeurig tot stand is gekomen.

Van idee naar systeem

Willekeur blijkt namelijk verrassend lastig te ontwerpen. Wanneer verschillende breedtes zonder systeem naast elkaar worden geplaatst, ontstaan al snel onbedoelde herhalingen, clusters of accenten.

Daarom is de volledige gevel uitgetekend. Iedere lat kreeg een plek binnen het geheel, waarbij niet alleen naar het ritme werd gekeken, maar ook naar de aansluiting op kozijnen, hoeken en andere onderdelen van de gevel.

De oorspronkelijke inspiratie wordt daarmee steeds verder vertaald: van jaarringen naar een abstract patroon, van patroon naar geveltekening en uiteindelijk van tekening naar gebouwd detail.

Tekenen is ontwerpen

Juist in die laatste stap zit voor ons een belangrijk onderdeel van het vak. Technisch tekenwerk is niet alleen bedoeld om vast te leggen wat eerder is ontworpen. Tijdens het tekenen wordt het ontwerp verder onderzocht en verfijnd.

Hoe eindigt het patroon bij een hoek? Wat gebeurt er rondom een kozijn? Waar ontstaat een restmaat? En blijft het ritme overeind wanneer een gevelvlak wordt onderbroken?

Door die vragen vooraf te beantwoorden, hoeft de ontwerpintentie tijdens de uitvoering niet opnieuw geïnterpreteerd te worden. De tekening vormt de verbinding tussen het idee en wat uiteindelijk wordt gebouwd.

Van een afstand blijft het resultaat rustig en bijna monolithisch. Van dichtbij wordt zichtbaar hoeveel variatie er in die ogenschijnlijk eenvoudige houten huid zit.

Soms moet je willekeur heel precies ontwerpen.